Focus

L’ART RUPÈSTRE DE LA TASSILI‑N‑AJJER

La vita dins un Sahara verd balajada per l’avançada del desèrt començada fa 7 000 ans

Las òbras rupèstras de la Tassili‑n‑Ajjer evòcan la vita pastorala dins un Sahara central verdejant fa a pus prèp 7000 ans. © Jean-Loïc Le Quellec
Las òbras rupèstras de la Tassili‑n‑Ajjer evòcan la vita pastorala dins un Sahara central verdejant fa a pus prèp 7000 ans. © Jean-Loïc Le Quellec

Èran bravas, esbleugissentas, quitament familiaras e pasmens impossiblas de situar dins lo temps. « Las frescas del Tassili » talas que las an nommadas al sègle passat son, zo sabèm ara, las òbras dels primiers elevaires agricultors del Sahara central. Per çò que en efièch, fa entre 9000 e 5000 ans, lo Sahara èra verd e acuelhant per los umans que se sedentarizèran, parièr coma per l'aumalha, lo fedam e lo cabrum que i abariguèron pauc a pauc. Un Sahara verdejant e poblat de paísans debutants, aquò's tot al còp una revelacion e una evidéncia, que es çò que contèron de lor vivent en pinturas e en gravaduras sus las parets rocassudas que los entoravan. Òm los vei i menar lors tropèls e celebrar los temps fòrts de lor vita pastorala : fèstas, danças, rites. Lors òbras rupèstras revèlan juscas al biais qu'èran vestits e coifats. Atal dempuèi de milierats d'ans, las parets rocassudas an conservat çò que animava la vita e lo còr del primièrs pastors del Sahara central. E coma l’escriu Maadiar dins sas bullas inspiradas, portadas pels dessenhs de Fréwé dins la benda dessenhada que venon de sortir titulada « Tassili, una femna liura al Neolitic » : « E mai se nòstres dramas e nòstres raives son oblidats, nòstras pinturas, nòstres dessenhs cantan encara nòstras istòrias a la fàcia de las ròcas [...] totas aquelas piadas cantan encara nòstras vitas passadas. La vita del Sahara d'un còp èra. »

HOMO FABER

An percutat fa 3,3 milions d’annadas !

Pèire-Joan TEXIER, Director de recèrca egrègi del CNRS - UMR 7269, Laboratòri mediterranèu de Preïstòria, Euròpa-Africa, LAMPEA, CNRS, Ais-Marselha Universitat.
Pèire-Joan TEXIER, Director de recèrca egrègi del CNRS - UMR 7269, Laboratòri mediterranèu de Preïstòria, Euròpa-Africa, LAMPEA, CNRS, Ais-Marselha Universitat.

Los primièrs talhaires, los primièrs artesans, an fargat a partir de ròcas volcanicas, fonolita e basalt, de tròçs talhants en fracturant aquel tipe de blòts. Aquò èra fa 3,3 milions d’annadas sus la riba oest del Lac Turkana, en Africa, al Kenya.
L’ancian recòrd d’ancianetat èra juscas alara detengut per de còdols acapçats, datats de 2,6 milions d’annadas, trobats a Kada Gona en Etiopia en 1976 per la mèma còla alara bailejada per Elena Roche.
Contunhant sas recèrcas, aquela mission francesa ara bailejada pel discípol d’Elena Roche, Sonia Harmand, a capitat de far recular l’edat de las pèiras talhadas de 700 000 ans. Gràcias a aquelas novèlas descobèrtas fachas en 2011 e 2012, dins l'encastre del West Turkana Archaeological Project.
Pèire-Joan Texier, litician de naut reng, l’un dels comissaris scientifics de l’exposicion HOMO FABER, amb son agach blau clar e son sorire frairenal, nos permet gràcias a la clardat de sas explicacions de mesurar l’importància d'aquels objèctes : tròç, nuclèus, esplechs de martelatge e enclutges.

Sophie CATTOIRE
Revirada en occitan : Joan-Claudi Dugros

Ivona e Eric Castang son presents sul mercat d'Albuga cada dimarç e dissabte matin
Fòto Sofia Cattoire
Ivona e Eric Castang son presents sul mercat d'Albuga cada dimarç e dissabte matin
Fòto Sofia Cattoire

Se òm s’espaça al moment de se potonar, çò que, devi lo reconéisser, me còsta en preséncia de mos congenères preferats, i a çaquelà un fenomène vertadièrament reconfortant que susnada de la crisi sanitària que traversam. Fugissent las gents per saja precaucion, avèm tonar descobrir sul plan alimentari, nòstres productors locals. Los ostals paísans a talha umana an renforçat lor succès naissent e anar dirèctament a l’ostal dels productors o se far liurar en circuit cort es tornamai vengut un reflèxe natural. Atal nòstres productors locals an pogut quilhar lo cap, sens intermediari per los plumar...

Juli Castang es a embotelar al fresc jol tilhòl
Juli Castang es a embotelar al fresc jol tilhòl

LETRA D’AMOR AL PERIGÒRD

La familha Castang de Mausens e Miramont a tornat inventar un biais natural de cultivar son jardin. Una ortalariá sàvia e esclairada a basa d’insèctes e de bon sens. Un apròchi vertadièrament portaire d’avenidor, e aquò’s amb aquela mena de demarcha qu’avèm creat nòstra rubrica « Avenidor », per daissar qualquaren que balhe a nòstres dròlles l’enveja de contunhar.

Exposicion presentada en 2018 a la Gara d'Austerlitz a París per lo Museum nacional d'Istòria Naturala. « A la descobèrta de la paleontologia, del mai petit dels microfossils al mai grand dels dinosaures ». Fòto copyright : Sofia Cattoire
Exposicion presentada en 2018 a la Gara d'Austerlitz a París per lo Museum nacional d'Istòria Naturala. « A la descobèrta de la paleontologia, del mai petit dels microfossils al mai grand dels dinosaures ». Fòto copyright : Sofia Cattoire

L'irrupcion de la Preïstòria al bèl mitan del sègle XIXen fuguèt una estrementida collectiva considerabla. Non, lo monde s'èra pas fait en set jorns, èra vertadièrament tròp cort. A comptar d'aquí, la Preïstòria comencet a agir sus l'òme modèrn, tan prigondament coma confusament. L'art modèrn arribarà qualques còps, a exprimar aquela estrementida, que l'artiste exterioriza çò que l'abita en plaça de lo reprimar. Aquò's la dralha de recèrca ont s'es precipitat Remesi Labrusse, istorian de l'art modèrn. Nos a prepausaut aqueste automne de partatjar lo fruch de sas descobèrtas, gràcia a una conferéncia balhada al Pòl d'interpretacion de la Preïstòria de Las Àisias, en resson a l'exposicion collectiva « Preïstòria, un enigma modèrn » presentada aqueste estiu al centre Pompidou a París. Segon el, a grandas linhas, l'art modèrn, tresvirat per l'art preïstoric, revira una permeabilitat a aquel grand passat, al revèrs de l'Istòria, que desquilha tota vision lineària del progrès per impausar la nocion de bocla, e donc d'infinit. L'art es pas datable, es.

Annonces